ترجمه


واى بر کم‌فروشان!(1)

آنان که وقتى براى خود پیمانه مى‌کنند، حق خود را به طور کامل مى‌گیرند.(2)

اما هنگامى که مى‌خواهند براى دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم مى‌گذارند.(3)

آیا آنها گمان نمى‌کنند که برانگیخته مى‌شوند.(4)

در روزى بزرگ؟ !(5)

روزى که مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان مى‌ایستند.(6)

 

شأن نزول

 

«ابن عباس» مى‌گوید: هنگامى که پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله وارد «مدینه» شد بسیارى از مردم سخت آلودۀ کم‌فروشى بودند، خداوند این آیات را نازل کرد و آنها پذیرفتند: و بعد از آن کم‌فروشى را ترک کردند. 1 در حدیث دیگرى آمده است: بسیارى از اهل «مدینه» تاجر بودند و در کار خود کم‌فروشى مى‌کردند، و بسیارى از معاملات آنها معاملات حرام بود، این آیات نازل شد، و پیامبر صلى الله علیه و آله آنها را براى اهل «مدینه» تلاوت فرمود، سپس افزود: خَمْسٌ بِخَمْسٍ: «پنج چیز در برابر پنج چیز است» !عرض کردند: اى رسول خدا: کدام پنج در مقابل کدام پنج است؟ !فرمود:مٰا نَقضَ قَوْمٌ الْعَهْدَ إِلاّٰ سَلَّطَ اللّٰهُ عَلَیْهِمْ عَدُوَّهُمْ! وَ مٰا حَکَمُوا بِغَیْرِ مٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ إِلاّٰ فَشٰا فِیْهِمُ الْفَقْرُ! وَ مٰا ظَهَرَتْ فِیْهِمُ الْفٰاحِشَةُ إِلاّٰ فَشٰا فِیْهِمُ الْمَوْتُ! وَ لاٰ طَفَّفُوا الْکَیْلَ إِلاّٰ مُنِعُوا النَّبٰاتَ وَ أُخِذُوا بِالسِّنِیْنَ! وَ لاٰ مَنَعُوا الزَّکٰاتَ إِلاّٰ حُبِسَ عَنْهُمُ الْمَطَرُ! : «هیچ قومى عهدشکنى نکردند، مگر این که خداوند دشمنانشان را بر آنها مسلط ساخت. هیچ جمعیتى به غیر حکم الهى حکم نکردند، مگر این که فقر در میان آنها زیاد شد. در میان هیچ ملتى فحشاء ظاهر نشد، مگر این که مرگ و میر در میان آنها فراوان گشت! هیچ گروهى کم‌فروشى نکردند، مگر این که زراعت آنها از بین رفت و قحطى آنها را فرو گرفت!و هیچ قومى زکات را منع نکردند، مگر این که باران از آنها قطع شد» ! 2 مرحوم «طبرسى» نیز در «مجمع البیان» در شأن نزول این آیات نقل کرده است: مردى در «مدینه» بود به نام «ابو جهینه» که دو پیمانۀ کوچک و بزرگ داشت، به هنگام خریدن از پیمانۀ بزرگ استفاده مى‌کرد و به هنگام فروش از پیمانۀ کوچک (این سوره نازل شد و به او و امثالش هشدار داد) . 3

 

پانویس

 

  1. «مجمع البیان» ، ذیل آیات مورد بحث؛ «بحار الانوار» ، ج ۶۶، ص١١۶؛ «قرطبى» ، ج ١٩، ص٢۵٠.
  2. «تفسیر کبیر فخر رازى» ، ج ٣١، ص٨٨ - همین مضمون را «ابوالفتوح رازى» و «مراغى» در تفسیرشان آورده‌اند؛ «بحار الانوار» ، ج ٧٠، ص٣٧٠؛ «قرطبى» ، ج ١٩، ص٢۵٣.
  3. «مجمع البیان» ، ذیل آیات مورد بحث؛ «بحار الانوار» ، ج ۶۶، ص١١۶؛ «قرطبى» ، ج ١٩، ص٢۵٠.
  4.  

 

منابع

 

  •  شان نزول آیات قرآنجلد:١نویسنده:مکارم شیرازی، ناصرناشر:مدرسه الامام علی بن ابی طالب علیه السلاممحل نشر:قم - ایرانسال نشر:١٣٨۵
  • کتابخانه نور:/www.noorlib.ir