٠•♥ شأن نزول برخی آیات از جزء سی قرآن مجید ♥•٠
شأن نزول برخی آیات از جزء سی قرآن مجید بر حسب کتاب شان نزول آیات قرآن از آیت الله مکارم شیرازی ، ترجمه قرآن مجید از آیتی،نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه از محمدباقر محقق


 

    

               

                           

                                        

ترجمه:

اما هر که کفّه ترازویش سنگین باشد، (۶)

در یک زندگى پسندیده است. (۷)

و اما هر که کفه ترازویش سبک باشد، (۸)

جایگاهش در هاویه است. (۹)

شأن نزول آیات 6 تا 9:

محمد بن العباس بعد از دو واسطه از امام على بن موسى الرضا علیه‌السلام و ایشان از اجداد گرامى خود نقل فرمایند که آیات 6 و 7 درباره على بن ابى‌طالب علیه‌السلام نازل گردیده و آیات 8 و 9 درباره فاسقین نزول یافته است.[۱]

پانویس:

  1. البرهان فی تفسیر القرآن.

منابع:

  • قرآن کریم، ترجمه عبدالمحمد آیتی.
  • محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه، ص 876.



حضرت علی (علیه السلام) شان نزول سوره ی العادیات است

ترجمه:

سوگند به اسبان دونده (مجاهدان) در حالى که نفس زنان به پیش مى‌رفتند.(1)

و به افروزندگان جرقه آتش.(2)

و به هجوم آوران سپیده دم.(3)

که گرد و غبار به هر سو پراکندند.(4)

و (ناگهان) در میان دشمن ظاهر شدند.(5)

که انسان در برابر نعمت‌هاى پروردگارش بسیار ناسپاس و بخیل است.(6)

و او خود (نیز) بر این معنى گواه است!(7)

و او علاقه شدید به مال دارد!(8)

آیا نمى‌داند: در آن روز که تمام کسانى که در قبرها هستند برانگیخته مى‌شوند.(9)

و آنچه در درون سینه‌هاست آشکار مى‌گردد.(10)

در آن روز پروردگارشان از آنها کاملًا با خبر است؟!(11)

شأن نزول:

سوگند به اسب‌هاى میدان نبرد

در حدیثى آمده است که، این سوره بعد از جنگ «ذات السلاسل» نازل شد و ماجرا چنین بود:

در سال هشتم هجرت، به پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله خبر دادند: دوازده هزار سوار در سرزمین «یابس» جمع شده، با یکدیگر عهد کرده‌اند: تا پیامبر صلى الله علیه و آله و على علیه السلام را به قتل نرسانند و جماعت مسلمین را متلاشى نکنند، از پاى ننشینند!

پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله جمع کثیرى از یاران خود را به سرکردگى بعضى از صحابه، به سراغ آنها فرستاد، ولى بعد از گفتگوهائى بدون نتیجه، بازگشتند، سرانجام، پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله، على علیه السلام را با گروه کثیرى از مهاجر و انصار به نبرد آنها اعزام داشت.

آنها به سرعت به سوى منطقه دشمن حرکت کردند، به دشمن خبر رسید که على بن ابیطالب علیه السلام وارد منطقه شده، آنها براى مقابله حاضر شدند، امام علیه السلام نخست، اسلام را بر آنها عرضه داشت، ولى نپذیرفتند، و اظهار داشتند جز جنگ و کشتار به عمل دیگرى راضى نخواهیم شد، وعده نبرد فردا.

امام علیه السلام پذیرفت، و دستور داد نیروها اسب‌هاى خود را علف دهند، زین بر آنها نهند و آماده کارزار باشند، و صبحگاهان که هنوز هوا تاریک بود، دشمن را در حلقه محاصره گرفته، به آنها حمله کردند و آنان را درهم شکستند، عده‌اى را کشتند، زنان و فرزندانشان را اسیر، و اموال فراوانى را به غنیمت گرفتند.

سوره «و العادیات» نازل شد، در حالى که هنوز سربازان اسلام به «مدینه» باز نگشته بودند، پیغمبر خدا صلى الله علیه و آله آن روز براى نماز صبح آمد، و این سوره را در نماز، تلاوت فرمود، بعد از پایان نماز، اصحاب عرض کردند: این سوره‌اى است که ما تا به حال نشنیده بودیم!.

فرمود: آرى، على علیه السلام بر دشمنان پیروز شد، و «جبرئیل» دیشب با آوردن این سوره، به من بشارت داد.

چند روز بعد، على علیه السلام با غنائم و اسیران به «مدینه» وارد شد.(1)

پانویس:

  1. «بحار الانوار» ، ج 1 ، ص 68 به بعد ، «مجمع البیان» ، ذیل آیات مورد بحث و بعضی تواریخ دیگر.

منابع:

  • شان نزول آیات قرآن جلد:١ نویسنده:مکارم شیرازی، ناصرناشر:مدرسه الامام علی بن ابی طالب علیه السلام محل نشر:قم – ایران سال نشر:١٣٨۵
  • کتابخانه ی دیجیتال مدرسه ی فقاهت : http://lib.eshia.ir/27591/1/506



ترجمه:

کسانی که ایمان آورده اند و کارهای شایسته می کنند، بهترین آفریدگانند.

شان نزول:

مقاتل بن سلیمان از ضحاک و او از ابن عباس روایت کند که این آیه درباره امام على مرتضى علیه‌السلام و اهل بیت او نازل گردیده است.[۱]

ابو عبدالله الحافظ مرفوعاً از یزید بن شراحیل الانصارى کاتب امام نقل کند که گوید: از امام على مرتضى علیه‌السلام شنیدم که فرمود: هنگامى که رسول خدا صلی الله علیه و آله خواست از دار دنیا رحلت نماید سر پیامبر را در بغل داشتم به من فرمود: یا على آیا قول خداوند را شنیدى که فرمود: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا» گفتم: بلى یا رسول اللّه. فرمود: اینان شیعیان تو هستند. میعادگاه من و تو در حوض کوثر خواهد بود هنگامى که مردم را براى حساب جمع‌آورى نمایند.[۲]

محمد بن العباس بعد از شش واسطه از ابورافع نقل کند که گوید: على علیه‌السلام در روز شورى بعد از عمر به اهل شورى فرمود: شما را قسم می‌دهم که آیا شاهد بوده اید در روزى که با پیامبر نشسته بودید و من وارد شدم به شما فرمود: این على برادر من است که نزد شما آمده سپس رو به طرف کعبه نمود و فرمود: قسم به خداى این کعبه که او و شیعیانش از رستگارانند سپس فرمود: بدانید که او نخستین کسى است که ایمان آورده و از همه شما به امر خدا قائم تر و به عهد خدا وفادارتر و به حکم خدا قضاوت کننده تر و با عدل و دادتر در امور رعیت و مزیت او بر شما در نزد خدا بزرگتر و کسى است که خداوند براى او آیه «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا» را نازل فرموده است و سپس شما همه براى این گفتار پیامبر به من تبریک گفته بودید. آیا این موضوع را به یاد دارید یا نه؟

همه گفتند: بلى یا على تصدیق داریم و نیز ابن شهر آشوب از ابوبکر الهذلى و او از شعبى نقل کند که مردى نزد پیامبر آمد و گفت: یا رسول‌الله به من چیزى یاد بده که براى من نفع داشته باشد. فرمود: بر تو باد بر انجام عمل خوب زیرا در دنیا و آخرت براى تو نافع خواهد بود در این هنگام على وارد شد و گفت: یا رسول الله فاطمه زهرا شما را نزد خود می‌خواند.

پیامبر فرمود: الآن اجابت می‌کنم سپس آن مرد به رسول خدا گفت: یا رسول الله این مرد کیست؟ فرمود: از کسانى است که خداوند براى او آیه «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا» را نازل نموده است.[۳]

انس بن مالک گوید: این آیه درباره على بن ابى‌طالب نازل شد که نخستین کسى بود که نبوت رسول خدا صلی الله علیه و آله را تصدیق نمود و افضل خلایق بعد از پیامبر بود.[۴]

پانویس:

  1.  تفسیر مجمع البیان.
  2. کتاب شواهد التنزیل از حاکم ابوالقاسم الحسکانى.
  3.  البرهان فی تفسیر القرآن.
  4.  کتاب نزول القرآن از ابوبکر الشیرازى.

منابع:

  • قرآن کریم، ترجمه عبدالمحمد آیتی.
  • محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه، ص 873.



آیه ۷ سوره مبارکه انشراح:

«فَإِذَا فَرَغْتَ فَانصَبْ»

ترجمه

چون از کار فارغ شوی، به عبادت کوش.

شان نزول

محمد بن العباس بعد از سه واسطه از ابوجمیله و او از امام صادق علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: درباره على بن ابى‌طالب علیه‌السلام نازل شده زیرا وقتى رسول خدا صلی الله علیه و آله از حج مراجعت فرمود. این آیه نازل شد یعنى هنگامى که از اعمال حج فارغ و آسوده شدى على را براى ولایت جهت مردم نصب فرماى.[۱]

پانویس

  1. البرهان فی تفسیر القرآن.

منابع

  • قرآن کریم، ترجمه عبدالمحمد آیتی.
  • محمدباقر محقق، نمونه بینات در شأن نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین خاصه و عامه، ص 869.